نگاهی به فوتبال از پنجره ای نو

حدود صد سال، کمتر یا بیشتر از معرفی فوتبال به عنوان ورزشی فراگیر می گذرد. قدمتی که بسیاری از ورزشها از آن برخوردارند و بسیاری دیگر نیز بیش از آن را دارا می باشند. سوالی که همواره و بخصوص از اوایل دهه 50 میلادی در ذهن مردم جهان پیچیده و همچنان نیز قسمتی از مشغولیت ذهنی جهانیان را به خود اختصاص داده، این است: چرا فوتبال به این اندازه در میان مردم جا باز کرده و محبوب شده است؟ در واقع حدود 50 تا 60 سال است از صنعتی شدن جهان که نتیجه آن پیشرفت اقتصادی قابل توجه تعدادی از کشور ها بود می گذرد. پس از آن بود که با از بین رفتن بسیاری از فعالیتها و تحرکات فرا کاری انسان عصر حاضر به دلیل صرف وقت بیشتری برای کار کردن، پرداختن به ورزش بصورت سازمان یافته تر و اصولی و برنامه ریزی شده نمود بیشتری پیدا کرد.
در این مدت پاسخ های زیاد و متفاوتی به سوال فوق داده شده است و جملگی نیز در خور توجه بوده اند.
اما در این مقاله به بررسی چند مورد از ویژگی های منحصر به فرد فوتبال پرداخته خواهد شد که باعث ارتباط محکم آن با روح و جسم آدمی می شود.
1- نوع بازی:
اصولاً هر چیزی که در جهان اطراف ما طبق عادت و رسم اتفاق بیفتد مشمول توجه نمی شود. به همین ترتیب بروز رویدادی خارج از معمول نگاهها را به سمت خود معطوف می کند. بعنوان مثال اگر شما کنار خیابان ایستاده باشید و صدها نفر بصورت عادی راه بروند و از کنارتان عبور کنند شما توجهی به کسی نمی کنید اما در میان همان انسانها اگر پای یک نفر بلنگد شما بطور ناخود آگاه و بسیار سریع به سمت او نگاه می کنید. چون امری خارج از معمول اتفاق افتاده است.
انسان بیشتر کارهای روزمره خود را با دستان خود انجام می دهد. یعنی انجام امور بوسیله دستها امری طبیعی است. دست ها بیشتر در اختیار مغز انسان قرار دارند و حرکات ارادی آنها بیشتر است. اما پاها برای بدن نقش ستون و حافظ تعادل را ایفا می کنند و کمتر بعنوان عامل اجرایی عمل می کنند. پر واضح است، در ورزش که فعالیتهای جسمی نمود بیشتری دارند نیز عضوی باید فعال تر باشد که بیشتر تحت کنترل است و استفاده از آن برای انسان راحت تر است که همانا دستها خواهند بود.
در میان ورزشها ویژگی خاص فوتبال در این است که عامل اجرایی آن پاها هستند. یعنی هم عامل انجام کار هستند و هم عامل حفظ تعادل. این مسئله یک ویژگی خاص برای آن به شمار می آید که به دلیل آنچه در مقدمه مطلب آمده است توجه انسان را بطور ناخود آگاه جلب می کند. چون امری است خلاف عادت. اگر برای فردی که هیچ سررشته ای از ورزش ندارد یک صحنه دریبل معمولی فوتبال را در کنار بهترین نوع دریبلینگ بسکتبال نمایش دهیم بطور یقین او به صحنه فوتبال توجه ویژه خواهد کرد که از توجه او به عملکرد پاها در آن صحنه نشأت می گیرد. به همین دلیل است که خیلیها دریبل در فوتبال را نوعی هنر می نامند نه حرکت ورزشی!

2- احتمال و تکرار پذیری:
یکی از مهمترین مباحث علم ریاضیات که کاربرد زیادی به شیوه تجربی، در زندگی روزمره دارد علم احتمال است. اگر کمی به یک روز از زندگی خود توجه کنید متوجه خواهید شد که از احتمال خیلی استفاده کرده اید. فلان وسیله را بخرم یا نه؟ اگر دیر رسیدم به رئیس چه جوابی بدهم؟ و... همه اینها موارد استفاده از احتمال در زندگی روزمره هستند. یعنی انتخاب یک یا چند گزینه از یک فضای نمونه بزرگتر. احتمال از جمله علل به وجود آمدن هیجان و همچنین استرس به شمار می آید. چون شما مجبور هستید انتخاب کنید و امکان اشتباه بودن انتخابتان می تواند برای شما ترس و استرس را به دنبال داشته باشد و همچنین صحیح بودن آن شادی و هیجان زا خواهد بود.
مهم ترین و بارز ترین ویژگی فوتبال عدم تکرار پذیری آن است یا اگر بهتر گفته باشیم تکرار پذیری بسیار ناچیز. این ویژگی باعث بوجود آمدن حالت های بیشمار می شود که نتیجه عمل را نامشخص و پیش بینی آنرا تقریباً نا ممکن جلوه می کنند. عدم حصول اطمینان انسان از مطلوب بودن و یا نبودن نتیجه نهایی هر عملی باعث بروز استرس و هیجان است. پیامد هر دوی آنها آزادی انرژی فوق العاده می باشد که ویژگی مورد نیاز و دلخواه آدمی می باشد. در واقع هدف انسان از ورزش همین آزادی انرژی است که در ابعاد جسمی و روحی باید اتفاق بیفتد و هرقدر ورزشکار بتواند بیشتر و بهینه تر از این انرژی استفاده کند همانقدر به موفقیت و حفظ سلامت خود کمک کرده است. حال هرچه قدر در ورزشی این انرژی بیشتر آزاد و در پی آن تخلیه شود جذابیت و محبوبیت آن رشته را در پی خواهد داشت و به دلیل همان بحث احتمالات، هیجان و در نتیجه آزادی انرژی در فوتبال بسیار بالاست.

3- دشواری در دستیابی به اهداف:
ذات بشری اینگونه است که هرچه سختر به دست آید برایش با ارزش تر و مهم تر خواهد بود.
در فوتبال نیز به دلیل گستردگی ابعاد زمین، زمان طولانی انجام آن، تعداد نفرات حریف (به لحاظ مقابله با آنان)، تعداد نفرات خودی (به لحاظ رسیدن به درک متقابل از همه هم تیمی ها) و... رسیدن به هدف، کاری بسیار دشوار و در زمانهایی ناممکن است. این مقوله باعث بروز تلاش و کوشش بیشتر در انسان برای حصول نتیجه دلخواه می شود. حتی این مقوله را مسائل احساسی نیز می توان مختلط کرد. در آثار بزرگ عارفان و ادیبان آمده است که معشوق هرچه دست نیافتنی تر باشد انسان عاشق تر می شود. این تمثیل نمود زیادی در فوتبال دارد.
بعنوان مثال در دیگر بازیهای گروهی نظیر هند بال (شبیه ترین نوع ورزش گروهی با فوتبال)، والیبال و... دستیابی به هدف کاری به مرابت راحت تر و محتمل تر از فوتبال است. کما اینکه ممکن است در فوتبال روزی نتوانید به ضعیف ترین حریف گل بزنید. اما در هند بال حتماً به قویترین حریف گل خواهید زد.
(نتیجه نهایی حاصله از عمل که همان برد و باخت است، در مقوله احتمال جا می گیرد که در بالا شرح داده شد.)
با توجه آنچه در بالا اشاره شد و همچنین مواردی دیگر می توان دریافت که فوتبال تأثیر عمیقی در روح، ذهن و جسم آدمی دارد و همین است که آنرا تبدیل به بزرگترین رویداد جهان کرده است.
همان فوتبالی که می توان برای آن ترانه ساخت، با آن به مبارزه برای استقلال پرداخت، درآمد زایی کرد و هزاران مورد دیگر.
ویژگی هایی که باعث شده اند امروزه فوتبال خود زندگی باشد نه جزئی از آن.



بازگشت